فیلتر کولانت چیست؟ نقش آن در جلوگیری از خوردگی و رسوب در موتور دیزل و ماشین آلات سنگین

سیستم خنک کاری موتور دیزل فقط برای پایین نگه داشتن دمای موتور طراحی نشده است. مایع خنک کننده علاوه بر انتقال حرارت، باید از قطعات فلزی در برابر خوردگی، تشکیل رسوبات و بعضی آسیب های ناشی از پدیده کاویتاسیون محافظت کند. برای حفظ این شرایط، در برخی موتورهای دیزل از قطعه ای به نام فیلتر کولانت استفاده می شود.

فیلتر کولانت (Coolant Filter) قطعه ای در مدار مایع خنک کننده است که با حذف ذرات معلق و آلودگی ها به حفظ پاکیزگی سیستم کمک می کند. بعضی از مدل های آن علاوه بر فیلتراسیون، حاوی افزودنی شیمیایی مکمل یا SCA هستند و به حفظ تعادل مواد محافظ در مایع خنک کننده کمک می کنند.

این تفاوت بسیار مهم است؛ زیرا همه فیلترهای کولانت افزودنی ندارند و استفاده از فیلتر نامناسب ممکن است غلظت مواد شیمیایی مایع خنک کننده را از محدوده توصیه شده خارج کند.

در این مقاله از کارگر فیلتر، عملکرد فیلتر کولانت، نقش آن در کنترل خوردگی و رسوب، انواع فیلترهای دارای افزودنی و بدون افزودنی، زمان تعویض و نکات انتخاب محصول مناسب برای موتورهای دیزل و ماشین آلات سنگین را بررسی می کنیم.

فهرست مطالب

• فیلتر کولانت چیست و چه وظیفه ای دارد؟

• تفاوت فیلتر کولانت با مایع خنک کننده چیست؟

• چرا خوردگی و رسوب در موتور دیزل اهمیت دارند؟

• فیلتر کولانت چگونه از سیستم خنک کاری محافظت می کند؟

• انواع فیلتر کولانت کدام اند؟

• ۷ نکته مهم برای انتخاب فیلتر کولانت

• نشانه های نیاز به بررسی سیستم کولانت

• زمان تعویض فیلتر کولانت

• روش صحیح تعویض و نکات ایمنی

• اشتباهات رایج هنگام خرید و نگهداری

• سوالات متداول

فیلتر کولانت چیست و چه وظیفه ای دارد؟

 

فیلتر کولانت، که با نام فیلتر مایع خنک کننده یا فیلتر آب موتور نیز شناخته می شود، یکی از اجزای سیستم فیلتراسیون بعضی موتورهای دیزل سنگین است.

وظیفه اصلی آن عبور دادن بخشی از مایع خنک کننده از میان مدیای فیلتراسیون و کاهش ذرات و آلودگی های معلق در سیال است. بسته به طراحی محصول، بعضی فیلترها می توانند مواد شیمیایی محافظ را نیز به صورت کنترل شده وارد مدار کنند.

در موتورهایی که از این سیستم استفاده می کنند، فیلتر کولانت معمولا در یک مسیر فرعی یا بای پس از مدار خنک کاری نصب می شود. به این ترتیب، بخشی از جریان مایع از فیلتر عبور می کند و پس از فیلتراسیون به مدار باز می گردد. شرکت Donaldson توضیح می دهد که در بسیاری از سیستم های فیلتر کولانت، این جریان فرعی کمتر از ۱۰ درصد جریان کل مایع خنک کننده است؛ البته مقدار واقعی به طراحی سیستم بستگی دارد. 

وظایف اصلی فیلتر کولانت

مهم ترین وظایف این قطعه عبارت اند از:

۱. کاهش ذرات معلق: کمک به حذف ذراتی مانند زنگ آهن، بقایای خوردگی و برخی آلودگی های موجود در مدار.

۲. کمک به کاهش تجمع آلودگی: جلوگیری از گردش مداوم بخشی از ذراتی که می توانند در مسیرهای باریک یا مبدل های حرارتی مشکل ایجاد کنند.

۳. کمک به حفظ تعادل شیمیایی مایع خنک کننده: در مدل های دارای افزودنی، آزادسازی مواد مکمل برای حفظ سطح مناسب بازدارنده های خوردگی.

۴. کمک به محافظت از اجزای سیستم: همراه با مایع خنک کننده مناسب و نگهداری صحیح، به حفاظت از قطعاتی مانند بلوک موتور، سرسیلندر، مبدل حرارتی و اجزای مرتبط کمک می کند.

نکته مهم این است که فیلتر به تنهایی جایگزین مایع خنک کننده استاندارد، کنترل کیفیت آب یا سرویس دوره ای سیستم نیست. محافظت شیمیایی عمدتا به ترکیب مایع خنک کننده و افزودنی های مجاز آن وابسته است.

تفاوت فیلتر کولانت با مایع خنک کننده چیست؟

گاهی فیلتر کولانت با خود مایع خنک کننده اشتباه گرفته می شود؛ در حالی که این دو محصول وظایف متفاوتی دارند.

مایع خنک کننده سیالی است که در مسیرهای خنک کاری موتور گردش می کند و وظیفه انتقال حرارت و تامین حفاظت شیمیایی مورد نیاز سیستم را بر عهده دارد.

فیلتر کولانت قطعه ای است که بخشی از همین سیال از آن عبور می کند تا ذرات و آلودگی های معلق کاهش پیدا کنند. در بعضی مدل ها، فیلتر علاوه بر فیلتراسیون مکانیکی، افزودنی مکمل نیز دارد.

ویژگی	مایع خنک کننده	فیلتر کولانت
شکل محصول	سیال	قطعه فیلتراسیون
وظیفه اصلی	انتقال حرارت و حفاظت از سیستم	کاهش آلودگی های معلق
کنترل خوردگی	از طریق بازدارنده های شیمیایی موجود در فرمولاسیون	در مدل های دارای افزودنی، کمک به حفظ مواد محافظ
کنترل رسوب	با فرمولاسیون مناسب و کنترل کیفیت آب	حذف برخی ذرات و رسوبات جدا شده از جریان
زمان سرویس	بر اساس نوع مایع و توصیه سازنده	بر اساس نوع فیلتر و برنامه نگهداری
جایگزین یکدیگر هستند؟	خیر	خیر

بنابراین، تعویض فیلتر کولانت به معنای تعویض مایع خنک کننده نیست. همچنین افزودن یک فیلتر جدید نمی تواند مایع خنک کننده فرسوده یا آلوده را به وضعیت استاندارد بازگرداند.

چرا خوردگی و رسوب در موتور دیزل اهمیت دارند؟

در موتورهای دیزل سنگین، مایع خنک کننده با بخش های مختلفی از موتور و سیستم خنک کاری در ارتباط است. اگر ترکیب شیمیایی سیال نامناسب باشد یا آلودگی و رسوبات در مدار افزایش پیدا کنند، عملکرد حرارتی و عمر بعضی قطعات تحت تاثیر قرار می گیرد.

سه مسئله مهم در این زمینه عبارت اند از خوردگی، تشکیل رسوب و کاویتاسیون.

۱. خوردگی قطعات فلزی

خوردگی می تواند در بخش هایی از سیستم که در تماس با مایع خنک کننده هستند ایجاد شود. بلوک موتور، سرسیلندر، رادیاتور، مبدل های حرارتی و بعضی اتصالات فلزی از جمله قطعاتی هستند که باید در برابر خوردگی محافظت شوند.

بازدارنده های خوردگی موجود در مایع خنک کننده، با ایجاد سازوکارهای حفاظتی روی سطوح فلزی، احتمال تخریب شیمیایی را کاهش می دهند. با گذشت زمان و تحت تاثیر حرارت و شرایط کاری، مواد محافظ ممکن است کاهش پیدا کنند یا کارایی اولیه خود را از دست بدهند.

در چنین شرایطی، کنترل کیفیت مایع خنک کننده و استفاده از افزودنی مناسب اهمیت پیدا می کند. بعضی فیلترهای کولانت به همین منظور حاوی مواد شیمیایی مکمل هستند.

۲. تشکیل رسوب و کاهش انتقال حرارت

رسوبات ممکن است بر اثر استفاده از آب نامناسب، غلظت نامتعادل مواد شیمیایی، ترکیب ناسازگار مایعات خنک کننده یا شرایط نامناسب کارکرد ایجاد شوند.

برای مثال، وجود املاح زیاد کلسیم و منیزیم در آب می تواند زمینه تشکیل رسوبات معدنی را فراهم کند. این رسوبات در مسیرهای باریک، رادیاتور و مبدل های حرارتی مشکل ساز می شوند.

تجمع رسوب روی سطوح انتقال حرارت می تواند تبادل حرارتی را مختل کند و باعث افزایش دمای بعضی بخش های سیستم شود.

فیلتر کولانت می تواند بعضی ذرات و رسوبات معلق را جذب کند، اما برای جلوگیری از تشکیل رسوب جدید باید از مایع خنک کننده مناسب، آب با کیفیت توصیه شده و مقدار صحیح افزودنی استفاده شود.

۳. کاویتاسیون و آسیب به بوش سیلندر

یکی از موضوعات مهم در موتورهای دیزل سنگین، به ویژه موتورهای دارای بوش سیلندر تر، پدیده کاویتاسیون است.

هنگام کار موتور، ارتعاشات و حرکت بسیار سریع بوش سیلندر می تواند تغییرات موضعی فشار در مایع خنک کننده اطراف آن ایجاد کند. در نتیجه، حباب های بخار تشکیل می شوند و با فروپاشی در نزدیکی سطح بوش، ضربه های موضعی ایجاد می کنند.

تکرار این پدیده می تواند به فرسایش سطح خارجی بوش و ایجاد حفره های ریز منجر شود. اگر آسیب ادامه پیدا کند، امکان سوراخ شدن دیواره بوش و ورود مایع خنک کننده به بخش روغن کاری وجود دارد.

در موتورهای دارای بوش تر، کنترل ترکیب شیمیایی مایع خنک کننده و استفاده از بازدارنده های مناسب اهمیت ویژه ای دارد. انجمن Auto Care در راهنمای فنی خود درباره فیلتراسیون کولانت، این نوع فرسایش را به عنوان یکی از خطرات نگهداری نامناسب سیستم خنک کاری موتورهای دیزل سنگین توضیح می دهد. 

فیلتر کولانت چگونه از سیستم خنک کاری محافظت می کند؟

برای درک عملکرد این قطعه باید دو وظیفه متفاوت آن را از یکدیگر جدا کنیم: فیلتراسیون مکانیکی و تنظیم شیمیایی مایع خنک کننده.

فیلتراسیون مکانیکی

مدیای فیلتر می تواند ذرات معلق موجود در مایع خنک کننده را به دام بیندازد. این ذرات ممکن است شامل بقایای زنگ زدگی، رسوبات جدا شده، ذرات ناشی از فرسایش قطعات یا آلودگی وارد شده هنگام سرویس باشند.

کاهش این آلودگی ها به پاکیزگی سیال کمک می کند و احتمال گردش دوباره بخشی از ذرات در مسیرهای سیستم را کاهش می دهد.

با این حال، فیلتر کردن ذرات معلق با جلوگیری کامل از ایجاد رسوب یکسان نیست. اگر آب یا مایع خنک کننده نامناسب استفاده شود، ممکن است مواد معدنی و ترکیبات ناسازگار دوباره در سیستم رسوب کنند.

تنظیم شیمیایی با افزودنی SCA

SCA مخفف Supplemental Coolant Additive و به معنای افزودنی مکمل مایع خنک کننده است.

این مواد برای تکمیل یا حفظ بسته افزودنی های محافظ در بعضی سیستم های خنک کاری موتورهای دیزل سنگین استفاده می شوند. بسته به نوع محصول و فرمولاسیون، این مواد می توانند به کنترل خوردگی، محافظت در برابر فرسایش کاویتاسیونی، تنظیم pH و کاهش بعضی مشکلات ناشی از رسوب کمک کنند.

برخی فیلترهای کولانت دارای SCA هستند و افزودنی را طی مدت مشخصی در مدار آزاد می کنند. در مقابل، بعضی فیلترها فقط وظیفه فیلتراسیون مکانیکی دارند و هیچ ماده شیمیایی اضافه نمی کنند.

شرکت Donaldson ترکیبات مختلف SCA را برای کمک به محافظت در برابر خوردگی، کاویتاسیون، فرسایش و برخی مشکلات شیمیایی سیستم خنک کاری معرفی کرده است. 

نکته کلیدی: برای کنترل خوردگی و رسوب، فقط وجود فیلتر کافی نیست؛ نوع مایع خنک کننده، ترکیب آب، سطح بازدارنده های شیمیایی و سازگاری فیلتر باید با یکدیگر هماهنگ باشند.

انواع فیلتر کولانت کدام اند؟

فیلترهای کولانت را می توان بر اساس وجود یا نبود افزودنی شیمیایی و نحوه تامین مواد محافظ به چند گروه تقسیم کرد.

۱. فیلتر کولانت پیش شارژ (Pre-Charge)

این مدل حاوی مقدار مشخصی افزودنی شیمیایی است که برای شارژ اولیه سیستم طراحی شده است. کاربرد آن به شرایط سیستم و برنامه نگهداری سازنده بستگی دارد.

این نوع فیلتر را نباید بدون بررسی ظرفیت سیستم یا دستورالعمل سازنده جایگزین فیلتر معمولی کرد؛ زیرا مقدار افزودنی آزاد شده باید با نیاز مدار هماهنگ باشد.

۲. فیلتر کولانت دارای افزودنی معمولی (Standard Charge)

این فیلتر دارای مواد شیمیایی مکمل است که برای حفظ تعادل افزودنی های مایع خنک کننده در طول یک بازه سرویس مشخص در نظر گرفته شده اند.

میزان و زمان آزادسازی این مواد به طراحی محصول وابسته است. بنابراین، انتخاب آن باید با نوع مایع خنک کننده و برنامه نگهداری دستگاه هماهنگ باشد.

۳. فیلتر کولانت بدون افزودنی (Blank Filter)

فیلتر Blank فاقد مواد شیمیایی SCA است و وظیفه اصلی آن فیلتراسیون مکانیکی است.

این مدل ممکن است در سیستم هایی استفاده شود که از مایع خنک کننده عمر طولانی استفاده می کنند یا افزودنی های مکمل به صورت جداگانه و بر اساس نتایج آزمایش کنترل می شوند.

استفاده از فیلتر بدون افزودنی در سیستمی که به شارژ شیمیایی نیاز دارد، بدون تامین روش مناسب افزودنی رسانی می تواند مشکل ساز شود.

۴. فیلتر دارای فناوری آزادسازی کنترل شده افزودنی

برخی فیلترهای پیشرفته به گونه ای طراحی شده اند که مواد مکمل را به صورت کنترل شده در یک بازه زمانی آزاد کنند. هدف این طراحی حفظ تعادل مواد محافظ در مایع خنک کننده است.

برای مثال، Donaldson در بعضی محصولات خود از فناوری Additive Replenishment استفاده می کند. این محصولات برای کاربردهای مشخص طراحی شده اند و نباید به همه موتورهای دیزل تعمیم داده شوند. 

نوع فیلتر	افزودنی شیمیایی	کاربرد عمومی
Pre-Charge	دارد	شارژ اولیه سیستم طبق دستورالعمل
Standard Charge	دارد	تکمیل مواد محافظ در بازه سرویس
Blank	ندارد	فیلتراسیون بدون افزودن SCA
کنترل شده	دارد	آزادسازی تدریجی افزودنی طبق طراحی محصول

نکته مهم این است که انتخاب نوع فیلتر باید بر اساس فناوری مایع خنک کننده، مشخصات موتور و دستورالعمل سازنده انجام شود.

۷ نکته مهم برای انتخاب فیلتر کولانت مناسب

۱. مدل دقیق موتور و دستگاه را مشخص کنید

پیش از خرید فیلتر کولانت، مدل موتور و دستگاه را ثبت کنید. در ماشین آلات سنگین، نام کلی برند یا ظرفیت دستگاه برای شناسایی قطعه کافی نیست.

اطلاعات زیر را آماده داشته باشید:

• برند و مدل ماشین

• مدل موتور

• شماره سریال موتور یا دستگاه، در صورت نیاز

• شماره فنی فیلتر قبلی

• نوع مایع خنک کننده مورد استفاده

این اطلاعات به بررسی کاتالوگ قطعات و جلوگیری از انتخاب فیلتر ناسازگار کمک می کنند.

۲. نوع مایع خنک کننده را بشناسید

همه مایعات خنک کننده از نظر ترکیبات شیمیایی یکسان نیستند. برخی از انواع رایج عبارت اند از:

• Conventional Coolant

• Hybrid Coolant

• OAT یا Organic Acid Technology

• ELC یا Extended Life Coolant

هر گروه می تواند به بسته افزودنی و روش نگهداری متفاوتی نیاز داشته باشد.

برای مثال، برخی مایعات خنک کننده از فناوری OAT و بازدارنده های آلی استفاده می کنند و لزوما به همان برنامه افزودنی مکمل سیستم های سنتی نیاز ندارند.

مخلوط کردن محصولات ناسازگار یا افزودن SCA بدون بررسی می تواند تعادل شیمیایی را بر هم بزند. راهنمای فنی انجمن Auto Care نیز درباره خطر افزایش یا کاهش بیش از حد غلظت مواد شیمیایی در هنگام تغییر محصول هشدار می دهد. 

۳. فیلتر دارای افزودنی یا بدون افزودنی را درست انتخاب کنید

این مرحله یکی از مهم ترین بخش های خرید است.

اگر موتور به فیلتر دارای SCA نیاز داشته باشد، استفاده از فیلتر بدون افزودنی ممکن است برنامه محافظت شیمیایی را مختل کند. از طرف دیگر، اگر سیستم با مایع خنک کننده عمر طولانی کار می کند و نباید SCA اضافی دریافت کند، استفاده از فیلتر دارای افزودنی می تواند موجب افزایش بیش از حد مواد شیمیایی شود.

انتخاب را بر اساس رنگ فیلتر یا مایع خنک کننده انجام ندهید. نوع محصول، شماره فنی و راهنمای سازنده را بررسی کنید.

۴. شماره فنی و مشخصات نصب را تطبیق دهید

شماره فنی فیلتر را با فهرست قطعات موتور مقایسه کنید. در صورت انتخاب محصول جایگزین، جدول تطبیق معتبر و اطلاعات فنی سازنده فیلتر را بررسی کنید.

مشخصات مهم شامل موارد زیر هستند:

• قطر و ارتفاع بدنه

• اندازه و نوع رزوه

• سطح آب بندی

• ظرفیت عبور جریان

• سازگاری مواد و آب بندها با مایع خنک کننده

• نوع افزودنی و مقدار آن، در صورت وجود

فیلتر کولانت ممکن است از نظر ظاهر به فیلتر روغن یا سوخت شباهت داشته باشد، اما وظیفه و مشخصات آن متفاوت است.

۵. ظرفیت سیستم خنک کاری را در نظر بگیرید

مقدار مایع خنک کننده موجود در مدار یکی از اطلاعات مهم در تعیین برنامه افزودنی است. نوع و مقدار فیلتر مورد نیاز ممکن است با ظرفیت کلی سیستم ارتباط داشته باشد.

اگر سازنده برای انتخاب فیلتر، حجم سیستم را ملاک قرار داده است، این اطلاعات را از دفترچه دستگاه استخراج کنید. از انتخاب فیلتر صرفا بر اساس شباهت ظاهری یا پیشنهاد عمومی فروشنده خودداری کنید.

۶. کیفیت ساخت و اعتبار تولید کننده را بررسی کنید

فیلتر کولانت در محیطی با تماس مداوم با سیال، تغییرات دما و فشار کاری مشخص فعالیت می کند. کیفیت بدنه، مدیای فیلتراسیون، آب بندها و ساختار اتصال بر عملکرد و ایمنی آن تاثیر دارند.

هنگام خرید، اطلاعات فنی محصول، شماره فنی، کاربرد اعلام شده، مشخصات افزودنی و اعتبار تامین کننده را بررسی کنید.

۷. برنامه نگهداری و آزمایش مایع خنک کننده را جدی بگیرید

حتی فیلتر مناسب نیز به معنی بی نیاز بودن سیستم از آزمایش و سرویس نیست. سطح افزودنی، غلظت ضد یخ، وضعیت pH و سایر پارامترهای مورد نیاز باید طبق دستورالعمل سازنده کنترل شوند.

استفاده از نوارهای آزمایش مخصوص یا بررسی آزمایشگاهی می تواند به مشخص شدن وضعیت مایع خنک کننده کمک کند.

فیلتر جدید را نباید جایگزین بررسی وضعیت شیمیایی کولانت دانست. اگر نتیجه آزمایش خارج از محدوده مجاز باشد، اقدام اصلاحی باید بر اساس نوع مایع و دستورالعمل همان موتور تعیین شود.

نشانه های نیاز به بررسی سیستم کولانت چیست؟

فیلتر کولانت همیشه نشانگر مستقل گرفتگی ندارد و در بسیاری از دستگاه ها، خرابی یا آلودگی آن فقط با مشاهده وضعیت ظاهری مشخص نمی شود.

با این حال، برخی شرایط نشان می دهند که سیستم خنک کاری و برنامه نگهداری آن باید بررسی شود:

افزایش غیرعادی دمای موتور

اگر دمای موتور از محدوده معمول بالاتر می رود، باید سطح و وضعیت مایع خنک کننده، عملکرد ترموستات، رادیاتور، واتر پمپ، فن و سایر اجزای مرتبط بررسی شوند.

افزایش دما به تنهایی نشانه گرفتگی فیلتر کولانت نیست.

مشاهده ذرات زنگ و آلودگی در مایع خنک کننده

وجود ذرات زنگ، گل و لای یا رسوبات معلق می تواند نشانه خوردگی، آلودگی یا مشکل در کیفیت مایع باشد. در این شرایط باید علت آلودگی مشخص شود و صرفا تعویض فیلتر را راه حل نهایی ندانست.

خارج بودن مقدار SCA از محدوده مجاز

اگر سیستم از افزودنی مکمل استفاده می کند، نتیجه آزمایش می تواند نشان دهد که مواد محافظ کمتر یا بیشتر از محدوده توصیه شده هستند.

در این شرایط، نوع فیلتر نصب شده و سابقه افزودن مواد شیمیایی باید بررسی شود.

تکرار رسوب در رادیاتور یا مسیرهای خنک کاری

اگر رسوب دوباره در مدار ایجاد می شود، ممکن است کیفیت آب، نوع مایع خنک کننده، ترکیب مواد افزودنی یا آلودگی موجود در سیستم مناسب نباشد.

فیلتر می تواند بخشی از ذرات معلق را حذف کند، اما برای جلوگیری از تکرار رسوب باید عامل اصلی شناسایی شود.

نشتی یا تغییر غیرعادی وضعیت مایع خنک کننده

کاهش مداوم سطح کولانت، وجود روغن در مایع خنک کننده یا مشاهده مایع خنک کننده در روغن موتور، از مواردی هستند که نیازمند بررسی تخصصی هستند. این علائم ممکن است به نشتی داخلی یا خرابی قطعات مربوط باشند و نباید به فیلتر نسبت داده شوند.

زمان تعویض فیلتر کولانت چه موقع است؟

برای فیلتر کولانت نمی توان یک زمان ثابت و عمومی برای تمام موتورهای دیزل تعیین کرد. زمان تعویض به نوع موتور، فناوری مایع خنک کننده، نوع فیلتر و برنامه سرویس سازنده بستگی دارد.

برای نمونه، در دفترچه مالک موتور Cummins B6.7 CM2450 B155B با انتشار سال ۲۰۲۵، برای بعضی ترکیب های فیلتر و کولانت، بازه های متفاوتی در جدول نگهداری ذکر شده است. در همین راهنما تاکید شده که همه موتورها فیلتر کولانت ندارند و انتخاب فیلتر ناسازگار می تواند به موتور آسیب بزند. این بازه ها فقط مربوط به همان موتور و پیکربندی های مشخص هستند و نباید برای سایر موتورهای دیزل استفاده شوند. 

بنابراین، پیش از تعویض فیلتر، این اطلاعات را بررسی کنید:

۱. توصیه سازنده موتور درباره نوع فیلتر

۲. ساعات کارکرد یا فاصله سرویس تعریف شده

۳. نوع مایع خنک کننده

۴. وجود یا نبود SCA در فیلتر

۵. نتیجه آزمایش مایع خنک کننده، در صورت نیاز

۶. وضعیت فیلتر و سوابق سرویس قبلی

اگر فیلتر دارای افزودنی شیمیایی باشد، زمان تعویض آن ممکن است با فیلتر بدون افزودنی متفاوت باشد.

روش صحیح تعویض فیلتر کولانت

تعویض فیلتر کولانت باید با رعایت دستورالعمل سازنده انجام شود. بعضی سیستم ها دارای شیر قطع جریان مخصوص فیلتر هستند و برخی دیگر ممکن است به روش متفاوتی برای ایمن سازی مدار نیاز داشته باشند.

مراحل کلی به این صورت است:

مرحله اول: دستگاه را ایمن کنید

موتور را خاموش کنید و اجازه دهید دمای سیستم به محدوده ایمن برسد. محل کار باید تمیز باشد تا هنگام سرویس، آلودگی وارد مدار نشود.

مرحله دوم: فشار سیستم را بررسی کنید

سیستم خنک کاری موتور در حالت گرم تحت فشار است. باز کردن درپوش رادیاتور یا اتصالات در این وضعیت می تواند باعث پاشش مایع داغ و سوختگی شدید شود.

تا خنک شدن کامل سیستم و کاهش فشار طبق دستورالعمل سازنده، هیچ بخشی از مدار را باز نکنید.

مرحله سوم: مسیر فیلتر را ایمن کنید

اگر سیستم دارای شیر قطع مخصوص فیلتر است، آن را مطابق دستورالعمل در وضعیت مناسب قرار دهید. در غیر این صورت، روش تخلیه و ایمن سازی باید از دفترچه همان دستگاه مشخص شود.

مرحله چهارم: فیلتر قدیمی را جدا کنید

با ابزار مناسب، فیلتر را باز کنید. مراقب باشید باقی مانده مایع خنک کننده روی سطوح یا زمین پخش نشود.

مرحله پنجم: سطح اتصال را تمیز کنید

محل آب بندی را بررسی کنید. واشر قدیمی نباید روی پایه باقی مانده باشد و سطح تماس نباید آسیب دیده یا آلوده باشد.

مرحله ششم: فیلتر جدید را نصب کنید

شماره فنی، نوع فیلتر و ویژگی افزودنی را دوباره کنترل کنید. نصب باید مطابق دستورالعمل سازنده و مقدار گشتاور یا روش سفت کردن اعلام شده انجام شود.

از اعمال فشار بیش از حد یا استفاده از ابزار نامناسب خودداری کنید.

مرحله هفتم: سیستم را بررسی کنید

پس از بازگرداندن شیر یا اجزای جدا شده به وضعیت صحیح، طبق دستورالعمل دستگاه سیستم را آماده به کار کنید. نشتی، سطح مایع خنک کننده و عملکرد موتور را بررسی کنید.

مایع خنک کننده قدیمی و فیلتر استفاده شده باید مطابق مقررات دفع پسماندهای صنعتی و زیست محیطی جمع آوری شوند.

اشتباهات رایج در خرید و نگهداری فیلتر کولانت

استفاده از فیلتر دارای افزودنی برای هر نوع کولانت

این تصور که تمام موتورهای دیزل به فیلتر حاوی SCA نیاز دارند، صحیح نیست. نوع فیلتر باید با فناوری مایع خنک کننده و دستورالعمل سازنده هماهنگ باشد.

استفاده از فیلتر بدون افزودنی در سیستم نیازمند SCA

فیلتر Blank به خودی خود مواد مکمل را وارد مدار نمی کند. اگر سیستم به این مواد نیاز دارد، باید برنامه مناسب تامین افزودنی وجود داشته باشد.

مخلوط کردن مایعات خنک کننده ناسازگار

تفاوت در فناوری و ترکیب شیمیایی مایعات خنک کننده می تواند باعث ناسازگاری یا کاهش کارایی بازدارنده ها شود. پیش از ترکیب یا تغییر محصول، مشخصات سازنده را بررسی کنید.

تعویض فیلتر بدون آزمایش کولانت

در سیستم های دارای SCA، بررسی سطح مواد شیمیایی اهمیت دارد. تعویض فیلتر بدون توجه به وضعیت واقعی مایع ممکن است باعث کمبود یا افزایش بیش از حد افزودنی شود.

استفاده از آب نامناسب

کیفیت آب مورد استفاده در تهیه کولانت اهمیت زیادی دارد. آب دارای املاح زیاد می تواند زمینه تشکیل رسوبات معدنی را فراهم کند. از آب و نسبت ترکیب توصیه شده سازنده استفاده کنید.

باز کردن سیستم خنک کاری در حالت داغ

این کار خطر سوختگی شدید ایجاد می کند. هیچ گاه هنگام داغ بودن موتور، درپوش رادیاتور یا اتصالات تحت فشار را باز نکنید.

ارتباط فیلتر کولانت با افزایش عمر موتور و کاهش هزینه تعمیرات

فیلتر کولانت زمانی می تواند نقش مفیدی در نگهداری موتور داشته باشد که بخشی از یک برنامه منظم مراقبت از سیستم خنک کاری باشد.

این برنامه باید شامل استفاده از مایع خنک کننده سازگار، کنترل غلظت و ترکیب شیمیایی، بررسی کیفیت آب، سرویس رادیاتور و سایر اجزا و تعویض فیلتر در زمان توصیه شده باشد.

در چنین شرایطی، کاهش ذرات معلق و حفظ تعادل مناسب مواد محافظ می تواند به کاهش برخی عوامل آسیب رسان کمک کند.

برای موتورهای دارای بوش سیلندر تر، توجه به کنترل کاویتاسیون اهمیت بیشتری دارد. استفاده صحیح از بازدارنده های مناسب و رعایت برنامه سرویس، بخشی از روش محافظت از بوش ها و سایر اجزای در تماس با مایع خنک کننده است.

با این حال، نمی توان تنها با نصب یک فیلتر کولانت، عمر موتور یا کاهش مشخصی در هزینه تعمیرات را تضمین کرد. نتیجه به وضعیت کلی دستگاه و اجرای درست تمام الزامات نگهداری وابسته است.

چک لیست انتخاب و نگهداری فیلتر کولانت

پیش از خرید یا سرویس فیلتر، موارد زیر را کنترل کنید:

سوالات متداول درباره فیلتر کولانت

آیا همه موتورهای دیزل به فیلتر کولانت نیاز دارند؟

خیر. همه موتورهای دیزل دارای فیلتر کولانت نیستند. وجود این قطعه و مشخصات آن به طراحی موتور و سیستم خنک کاری بستگی دارد. دفترچه دستگاه باید مبنای تصمیم باشد.

آیا فیلتر کولانت از خوردگی موتور جلوگیری می کند؟

فیلتر کولانت در مدل های دارای افزودنی می تواند به حفظ بازدارنده های خوردگی کمک کند. در تمام مدل ها نیز فیلتراسیون مکانیکی به کاهش آلودگی های معلق کمک می کند. اما جلوگیری از خوردگی به نوع مایع خنک کننده، کیفیت آب و تعادل شیمیایی سیستم وابسته است.

آیا فیلتر کولانت جلوی تشکیل رسوب در رادیاتور را می گیرد؟

فیلتر می تواند بعضی ذرات و رسوبات معلق را جذب کند، اما مانع قطعی تشکیل رسوب نیست. برای کاهش تشکیل رسوب باید از مایع خنک کننده مناسب و آب با کیفیت توصیه شده استفاده شود و ترکیب شیمیایی سیال کنترل شود.

تفاوت فیلتر کولانت SCA و Blank چیست؟

فیلتر SCA دارای افزودنی شیمیایی مکمل است؛ در حالی که فیلتر Blank افزودنی ندارد و عمدتا برای فیلتراسیون مکانیکی استفاده می شود. انتخاب بین این دو به نوع کولانت و برنامه نگهداری موتور بستگی دارد.

آیا می توان فیلتر کولانت را با فیلتر روغن یا سوخت جایگزین کرد؟

خیر. این فیلترها برای سیالات و شرایط کاری متفاوت طراحی شده اند. حتی اگر از نظر ظاهری مشابه باشند، مشخصات داخلی و کاربرد آنها یکسان نیست.

هر چند ساعت باید فیلتر کولانت تعویض شود؟

زمان تعویض به موتور، نوع کولانت و نوع فیلتر بستگی دارد. عدد اعلام شده برای یک مدل موتور را نباید به سایر ماشین آلات تعمیم داد. برنامه سرویس سازنده را دنبال کنید.

آیا تعویض فیلتر کولانت به معنی تعویض مایع خنک کننده است؟

خیر. این دو عملیات متفاوت هستند. زمان تعویض یا تمدید عمر مایع خنک کننده باید بر اساس توصیه سازنده و در صورت نیاز نتیجه آزمایش آن تعیین شود.

آیا می توان به هر کولانت افزودنی SCA اضافه کرد؟

خیر. افزودن SCA به مایع خنک کننده بدون بررسی نوع آن و دستورالعمل سازنده ممکن است باعث افزایش بیش از حد مواد شیمیایی یا ناسازگاری شود. ابتدا مشخصات کولانت و وضعیت آن را بررسی کنید.

جمع بندی

فیلتر کولانت یکی از اجزای مهم در سیستم خنک کاری بعضی موتورهای دیزل سنگین است. این قطعه با کاهش ذرات معلق به پاکیزگی مایع خنک کننده کمک می کند و در برخی مدل ها، افزودنی های شیمیایی مکمل را نیز به مدار وارد می کند.

نقش این فیلتر در کنترل خوردگی و رسوب باید در کنار کیفیت مایع خنک کننده، نوع آب، سطح بازدارنده های شیمیایی و شرایط کار موتور در نظر گرفته شود. فیلتر به تنهایی جایگزین سرویس شیمیایی یا تعویض کولانت نیست.

برای انتخاب فیلتر مناسب، مدل موتور، شماره فنی، نوع کولانت و نیاز سیستم به SCA را بررسی کنید. همچنین زمان تعویض را بر اساس دستورالعمل سازنده تعیین کنید و از انتخاب فیلتر صرفا بر مبنای ظاهر یا ابعاد خودداری کنید.

برای مشاهده محصولات مرتبط، می توانید از دسته بندی فیلترهای آب و کولانت کارگر فیلتر بازدید کنید.